Đẩy mạnh chuyển đổi số, minh bạch hóa hoạt động đấu giá tài sản

Phát biểu tại cuộc họp, Cục trưởng Cục Bổ trợ tư pháp Lê Xuân Hồng cho biết, việc xây dựng dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) nhằm tiếp tục thể chế hoá chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước để đáp ứng yêu cầu của giai đoạn mới về phát triển dịch vụ đấu giá tài sản theo cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; tiếp tục nâng cao tính chuyên nghiệp hoá, chuyên môn hóa của đội ngũ đấu giá viên, tổ chức đấu giá tài sản, chất lượng hoạt động đấu giá tài sản, đảm bảo tính công khai, minh bạch, khách quan; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số; nâng cao hiệu quả, hiệu lực của công tác quản lý nhà nước về đấu giá tài sản.

Dự kiến, dự thảo hồ sơ trình Quốc hội thông qua trong năm 2026. Điều này sẽ tạo hành lang pháp lý quan trọng để tiếp tục hoàn thiện các văn bản pháp luật liên quan, đồng thời thúc đẩy phát triển thị trường đấu giá tài sản ở Việt Nam.

Sau gần 10 năm triển khai thực hiện Luật Đấu giá tài sản (được sửa đổi, bổ sung năm 2024) đã đạt nhiều kết quả cụ thể, đóng góp quan trọng trong việc hoàn thiện, thống nhất khung pháp lý về trình tự, thủ tục đấu giá thống nhất, chặt chẽ; giải quyết tình trạng chồng chéo, mâu thuẫn trong hệ thống pháp luật; nâng cao tính công khai, minh bạch, hiệu quả trong việc xử lý tài sản, đặc biệt là tài sản công; hoạt động đấu giá tài sản từng bước được chuyên môn hóa, chuyên nghiệp hóa, xã hội hóa một cách mạnh mẽ; nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý nhà nước về hoạt động đấu giá tài sản cả ở Trung ương và địa phương.

Tính đến nay, đội ngũ đấu giá viên, tổ chức đấu giá tài sản đã phát triển về số lượng, chất lượng với gần 1.200 đấu giá viên, gần 500 doanh nghiệp đấu giá tài sản và 32 Trung tâm dịch vụ đấu giá tài sản tại các tỉnh, thành phố. Số lượng các cuộc đấu giá tài sản công ngày càng tăng, nhiều cuộc đấu giá được tổ chức thành công với giá trị tài sản bán được cao hơn nhiều lần so với giá khởi điểm, nộp ngân sách nhà nước đạt giá trị lớn, qua đó, đóng góp tích cực cho việc quản lý, sử dụng tài sản công; góp phần tạo nguồn lực cho hoạt động đầu tư, xây dựng cơ sở hạ tầng, phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương. Các hình thức đấu giá được áp dụng phong phú, đa dạng; việc ứng dụng công nghệ thông tin được quan tâm và đã thu được những kết quả ban đầu. Nhận thức về vai trò, vị trí của nghề đấu giá và đội ngũ đấu giá viên ngày càng được nâng cao, tạo hiệu ứng tốt trong xã hội.

Tuy nhiên, trong bối cảnh thực hiện các chủ trương, đường lối của Đảng và pháp luật của Nhà nước liên quan đến mô hình chính quyền hai cấp, cắt giảm điều kiện kinh doanh, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, tạo điều kiện, thúc đẩy phát triển doanh nghiệp tư nhân, đổi mới công tác xây dựng pháp luật, một số quy định của Luật Đấu giá tài sản bộc lộ hạn chế, bất cập cần được sửa đổi, bổ sung để đáp ứng yêu cầu của thực tiễn.

Dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) gồm 07 chương, 70 điều, tiếp tục kế thừa, phát triển một số quy định đang phát huy hiệu quả của Luật Đấu giá tài sản năm 2016 (sửa đổi, bổ sung năm 2024). Đồng thời, Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) sửa đổi, bổ sung một số quy định về: (i) tiêu chuẩn, điều kiện đấu giá viên; tổ chức, hoạt động, quyền và nghĩa vụ của tổ chức hành nghề đấu giá tài sản; (ii) trình tự, thủ tục đấu giá tài sản mà pháp luật quy định phải đấu giá; (iii) trình tự, thủ tục đấu giá tài sản thuộc sở hữu của tổ chức, cá nhân tự nguyện lựa chọn bán thông qua đấu giá (tài sản tự nguyện); (iv) đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong hoạt động đấu giá nhằm tăng cường hiệu quả hoạt động đấu giá; (v) các biện pháp phòng ngừa, xử lý các hành vi vi phạm, nâng cao trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân và tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về đấu giá tài sản.

Góp ý tại cuộc họp về dự thảo Luật, các đại biểu cơ bản thống nhất với sự cần thiết sửa đổi luật nhằm tháo gỡ các vướng mắc thực tiễn, hoàn thiện hành lang pháp lý cho hoạt động đấu giá tài sản. Tuy nhiên, một số nội dung cần tiếp tục rà soát, chỉnh lý để bảo đảm tính thống nhất, khả thi trong thực tiễn thi hành.

Cụ thể, đối với quy định về tài sản đấu giá, cần bổ sung rõ nội dung liên quan đến xử lý nợ xấu của các tổ chức tín dụng. Bởi lẽ, nếu quy định chưa đầy đủ sẽ dễ dẫn đến cách hiểu chỉ một số tổ chức có nợ xấu được áp dụng cơ chế đấu giá, trong khi thực tế các tổ chức tín dụng hiện nay đều thực hiện bán tài sản bảo đảm thông qua các tổ chức đấu giá. Đại biểu nhấn mạnh đây là vấn đề quan trọng, liên quan trực tiếp đến quyền xử lý tài sản của các tổ chức tín dụng và cần được quy định rõ trong luật.

Về mô hình tổ chức hành nghề đấu giá, nghiên cứu bỏ loại hình doanh nghiệp tư nhân, chỉ duy trì mô hình công ty hợp danh để bảo đảm thống nhất với các lĩnh vực bổ trợ tư pháp khác như công chứng, luật sư, thẩm định giá vì số lượng doanh nghiệp đấu giá hoạt động theo mô hình doanh nghiệp tư nhân hiện chiếm tỷ lệ rất nhỏ nên cần cân nhắc để thống nhất mô hình quản lý.

Liên quan đến quy định niêm yết tài sản đấu giá, một số đại biểu cho rằng dự thảo còn diễn đạt rườm rà, khó áp dụng trên thực tế, nhất là đối với tài sản gắn liền với đất. Do đó cần cụ thể hơn theo hướng xác định rõ loại tài sản nào bắt buộc phải niêm yết tại UBND cấp xã, tránh quy định chung chung gây lúng túng khi thực hiện. Đối với quy định về bán và tiếp nhận hồ sơ đăng ký tham gia đấu giá, đại biểu kiến nghị bổ sung cơ chế linh hoạt đối với các tổ chức hoạt động trên phạm vi toàn quốc, cho phép bán hồ sơ tại ít nhất hai địa điểm khác nhau hoặc thông qua hình thức trực tuyến, bưu điện nhằm giảm chi phí, tạo thuận lợi cho người tham gia đấu giá.