Chuẩn hóa đào tạo nhân lực tư pháp: Bước đi chiến lược theo tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TW

Ngày 30/4/2025, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Đây được xem là nghị quyết mang tính đột phá, là “cuộc cách mạng tư duy” toàn diện đầu tiên của Bộ Chính trị chuyên về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật. Nghị quyết số 66-NQ/TW đặt ra nhiệm vụ là “Xây dựng giải pháp đột phá nâng cao chất lượng nguồn nhân lực pháp luật”. Nhà giáo ưu tú, tiến sĩ Nguyễn Xuân Thu, Giám đốc Học viện Tư pháp đã có cuộc trao đổi với phóng viên Tạp chí Kinh tế - Tài chính về công tác đào tạo, bồi dưỡng các chức danh tư pháp, bổ trợ tư pháp, cán bộ làm công tác pháp luật của Học viện sau một năm triển khai thi hành Nghị quyết số 66-NQ/TW.

Phóng viên: Một trong những nhiệm vụ đặt ra trong Nghị quyết số 66-NQ/TW là “Xây dựng giải pháp đột phá nâng cao chất lượng nguồn nhân lực pháp luật”. Xin ông cho biết, yêu cầu này đặt ra những thay đổi gì đối với công tác đào tạo, bồi dưỡng các chức danh tư pháp, bổ trợ tư pháp và cán bộ làm công tác pháp luật hiện nay của Học viện Tư pháp?

TS. Nguyễn Xuân Thu: “Xây dựng giải pháp đột phá nâng cao chất lượng nguồn nhân lực pháp luật” là nhóm nhiệm vụ thứ năm được đề ra trong Nghị quyết số 66-NQ/TW. Đối với Học viện Tư pháp, để thực hiện tốt nhiệm vụ này đòi hỏi phải thay đổi về chất công tác đào tạo, bồi dưỡng các chức danh tư pháp, bổ trợ tư pháp, cán bộ làm công tác pháp luật.

Thứ nhất, đào tạo, bồi dưỡng phải chuyển từ “truyền thụ kiến thức” sang “phát triển năng lực hành nghề” và đặc biệt chú trọng đến giáo dục đạo đức, trách nhiệm nghề nghiệp, rèn luyện bản lĩnh chính trị phù hợp với yêu cầu vị trí việc làm của từng chức danh tư pháp, bổ trợ tư pháp và cán bộ làm công tác pháp luật.

Thứ hai, đào tạo, bồi dưỡng phải gắn chặt hơn với yêu cầu đổi mới công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật. Vì vậy, bên cạnh việc rà soát, phát triển các chương trình và học liệu đào tạo, bồi dưỡng hiện có, Học viện đã và đang chủ động, tích cực xây dựng và tổ chức thực hiện các chương trình bồi dưỡng chuyên sâu về xây dựng pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật theo tư duy mới cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức của Bộ, ngành Tư pháp và của các Bộ, ngành, địa phương trong cả nước.

Thứ ba, yêu cầu về nâng cao chất lượng nguồn nhân lực pháp luật, tư pháp kéo theo yêu cầu nâng cấp đội ngũ giảng dạy và các điều kiện khác bảo đảm duy trì và nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng. Học viện đang đẩy mạnh thu hút, tiếp nhận các chuyên gia, nhà khoa học pháp lý, những người hành nghề luật giỏi tham gia giảng dạy cho Học viện, trong đó bao gồm cả các chuyên gia, người hành nghề luật quốc tế. Công tác nghiên cứu khoa học pháp lý ứng dụng, ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số, hợp tác quốc tế, đầu tư cơ sở vật chất hiện đại… cũng đang được thực hiện một cách bài bản hơn.

Có thể nói, Nghị quyết số 66-NQ/TW không chỉ yêu cầu nâng cao chất lượng đào tạo, mà thực chất là yêu cầu tái định nghĩa toàn bộ cách thức tổ chức đào tạo nguồn nhân lực pháp luật, tư pháp theo hướng hiện đại, thực chất và hội nhập.

Phóng viên: Là cơ sở đào tạo, bồi dưỡng các chức danh tư pháp và bổ trợ tư pháp hàng đầu tại Việt Nam, vậy Học viện Tư pháp đã có những điều chỉnh, đổi mới cụ thể nào trong chương trình, nội dung và phương pháp đào tạo để đáp ứng yêu cầu từ Nghị quyết số 66-NQ/TW, thưa ông?

TS. Nguyễn Xuân Thu:: Trên cơ sở Chương trình hành động của Bộ Tư pháp thực hiện Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị, Nghị quyết số 197/2025/QH15 ngày 17/5/2025 của Quốc hội, Nghị quyết số 140/NQ-CP ngày 17/5/2025 của Chính phủ (kèm theo Quyết định số 1612/QĐ-BTP ngày 30/5/2025 của Bộ trưởng Bộ Tư pháp), Học viện Tư pháp đã chủ động ban hành Kế hoạch triển khai Nghị quyết (Quyết định số 2200 ngày 10/10/2025 của Giám đốc Học viện Tư pháp). Hiện nay, Học viện Tư pháp đã và đang thực hiện một loạt điều chỉnh mang tính hệ thống.

Về tổng thể các chương trình đào tạo, bồi dưỡng, Học viện đã và đang rà soát và định hướng lại theo chuẩn năng lực nghề nghiệp của từng chức danh tư pháp, bổ trợ tư pháp, cán bộ làm công tác pháp luật. Một trong những nhiệm vụ trọng tâm Học viện được Lãnh đạo Bộ Tư pháp giao là tham mưu xây dựng thông tư về chuẩn đào tạo các chức danh tư pháp và bổ trợ tư pháp thuộc thẩm quyền quản lý của Bộ Tư pháp (theo kế hoạch thông tư này sẽ được ban hành trong năm 2026). Đây sẽ là nền tảng để chuẩn hóa chất lượng đào tạo các chức danh tư pháp, bổ trợ tư pháp trên phạm vi toàn quốc.

Về nội dung đào tạo, bồi dưỡng, Học viện đã và đang chủ động cập nhật các vấn đề lớn theo tinh thần Nghị quyết, đặc biệt là nội dung về đổi mới công tác xây dựng pháp luật, tổ chức thi hành pháp luật, kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, cũng như các “điểm nghẽn” pháp lý trong thực tiễn thông qua việc tham gia nghiên cứu, góp ý xây dựng chính sách và pháp luật, từ đó đưa vào nội dung của các chương trình đào tạo, bồi dưỡng một cách phù hợp. Điều này giúp chương trình đào tạo, bồi dưỡng của Học viện Tư pháp gắn liền với thực tiễn, mang hơi thở của công cuộc đổi mới toàn diện hiện nay và nhiều năm tới của đất nước ta.

Điểm mới rất quan trọng là Học viện đã và đang triển khai xây dựng và tổ chức thực hiện các chương trình bồi dưỡng chuyên sâu theo nhu cầu thực tiễn của các Bộ, ngành và địa phương, đặc biệt là trong lĩnh vực xây dựng chính sách, pháp luật, tổ chức thi hành pháp luật và công tác pháp luật quốc tế, hợp tác quốc tế. Chương trình đào tạo, bồi dưỡng luật sư công cũng đang được khẩn trương xây dựng theo tinh thần của Nghị quyết số 66-NQ/TW và Nghị quyết của Quốc hội về thí điểm chế định luật sư công (vừa được Quốc hội khóa XVI thông qua tại kỳ họp thứ nhất, ngày 24/4/2026 và bắt đầu đưa vào thực hiện từ ngày 01/10/2026). Các chương trình đào tạo, bồi dưỡng này được thiết kế theo hướng linh hoạt, chuyên đề hóa với những nội dung cụ thể đáp ứng đúng yêu cầu của từng nhóm đối tượng.

Về phương pháp đào tạo, bồi dưỡng, Học viện Tư pháp đặc biệt chú trọng phương pháp đào tạo, bồi dưỡng gắn lý thuyết với thực hành nghề nghiệp, đồng thời tăng cường ứng dụng chuyển đổi số trong đào tạo, bồi dưỡng, phát triển học liệu điện tử, đào tạo kết hợp trực tiếp và trực tuyến; song song với đó là phát triển hệ sinh thái dạy - học hiện đại, thông minh.

Phóng viên: Trong quá trình đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng theo tinh thần Nghị quyết, theo ông, đâu là vấn đề lớn nhất cần được tháo gỡ để nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực pháp luật và Học viện có định hướng gì tiếp theo để nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế?

TS. Nguyễn Xuân Thu: Trong quá trình đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng theo tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TW, chúng tôi nhận thức rằng, vấn đề lớn nhất cần tháo gỡ là bảo đảm sự gắn kết thực chất giữa đào tạo, bồi dưỡng và nhu cầu thực tiễn của hệ thống tư pháp.

Thực tiễn hiện nay cho thấy, yêu cầu đối với các chức danh tư pháp, bổ trợ tư pháp và cán bộ làm công tác pháp luật thay đổi rất nhanh, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số, hội nhập quốc tế và yêu cầu đổi mới công tác xây dựng, thi hành pháp luật. Nếu công tác đào tạo, bồi dưỡng không theo kịp, không dự báo được nhu cầu thì sẽ khó tạo ra bước đột phá về chất lượng nguồn nhân lực pháp luật, tư pháp đáp ứng yêu cầu của Nghị quyết.

Trong thời gian tới, Học viện Tư pháp sẽ phải cải thiện toàn diện để đáp ứng chuẩn đào tạo theo Thông tư về chuẩn đào tạo các chức danh tư pháp và bổ trợ tư pháp thuộc thẩm quyền quản lý của Bộ Tư pháp (sẽ ban hành trong thời gian tới). Trong đó, có một số định hướng trọng tâm sau:

Một là, tiếp tục phát triển các chương trình đào tạo, bồi dưỡng hiện có; xây dựng và đưa vào thực hiện các chương trình đào tạo, bồi dưỡng mới theo tinh thần của Nghị quyết (Chương trình bồi dưỡng chuyên sâu về công tác xây dựng pháp luật; Chương trình bồi dưỡng chuyên sâu về tổ chức thi hành pháp luật; Chương trình đào tạo, bồi dưỡng luật sư công; các chương trình bồi dưỡng về pháp luật quốc tế, hợp tác quốc tế…). Tất cả các chương trình đào tạo, bồi dưỡng của Học viện đều gắn chặt lý thuyết với thực tiễn, mỗi người học đều có cơ hội tiếp cận các tình huống thật, yêu cầu thật, áp lực nghề nghiệp thật, được giáo dục đạo đức, trách nhiệm nghề nghiệp, được rèn luyện bản lĩnh chính trị cần thiết cho nghề... Đây chính là yếu tố quyết định để nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng một cách bền vững.

Hai là, phát triển hệ thống học liệu phù hợp với từng chương trình đào tạo, bồi dưỡng, trong đó chú trọng đến hệ thống học liệu điện tử.

Ba là, tiếp tục nghiên cứu, đưa vào sử dụng các phương pháp đào tạo, bồi dưỡng hiện đại, phù hợp với nội dung và đối tượng của từng chương trình đào tạo, bồi dưỡng của Học viện.

Bốn là, phát triển đội ngũ giảng viên chất lượng cao thông qua cơ chế thu hút chuyên gia, nhà khoa học, người hành nghề giỏi, đồng thời đẩy mạnh hợp tác quốc tế và kết nối mạng lưới chuyên gia pháp lý toàn cầu.

Năm là, xây dựng hệ thống quản trị hiện đại, từng bước xây dựng Học viện Tư pháp trở thành trung tâm đào tạo thông minh, phù hợp với định hướng xây dựng Học viện Tư pháp thành trung tâm quốc gia về đào tạo các chức danh tư pháp, bổ trợ tư pháp.

Nghị quyết số 66-NQ/TW mở ra một giai đoạn phát triển mới đối với công tác xây dựng, thi hành pháp luật cũng như đối với đào tạo nguồn nhân lực pháp luật, tư pháp. Với Học viện Tư pháp, chúng tôi coi đây vừa là yêu cầu, vừa là cơ hội để đổi mới mạnh mẽ hơn nữa, đào tạo ra đội ngũ chức danh tư pháp, bổ trợ tư pháp, cán bộ làm công tác pháp luật có bản lĩnh, chuyên nghiệp, hiện đại, phụng sự công lý và phục vụ Nhân dân, góp phần thực hiện thắng lợi công cuộc cải cách tư pháp và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, hội nhập quốc tế của Việt Nam.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn những chia sẻ của ông!
​
​(Theo tapchikinhtetaichinh.vn)