Dữ liệu chất lượng hơn giúp xây dựng các đô thị kết nối tốt hơn

Sự kết hợp của nhiều yếu tố - bao gồm gia tăng dân số, nhu cầu di chuyển ngày càng cao và sự mở rộng của nền kinh tế số - đang khiến công tác quản lý các đô thị lớn trở nên ngày càng phức tạp.

Tại các thành phố của Indonesia, điển hình là khu vực đô thị Jabodetabek (bao gồm Jakarta, Bogor, Depok, Tangerang và Bekasi) - một trung tâm tăng trưởng trọng điểm, tình hình còn phức tạp hơn do sự tập trung dày đặc của các hoạt động tài chính, thương mại, công nghiệp và giao thương trong cùng một khu vực địa lý.

Trong bối cảnh đó, dữ liệu chính xác và được tích hợp đồng bộ đóng vai trò thiết yếu, giúp chính quyền phản ứng nhanh chóng và hiệu quả hơn trước các nhu cầu của đô thị.

Dữ liệu đã trở thành nền tảng quan trọng cho công tác quy hoạch đô thị, từ việc xác định định hướng phát triển khu vực cho đến tối ưu hóa hệ thống giao thông và phân phối hàng hóa.

Đây là thông điệp chính được đưa ra tại phiên thảo luận chuyên đề "Giao thông thông minh và Đô thị kết nối: Cơ sở hạ tầng vì hiệu quả đô thị" trong khuôn khổ Hội nghị và Triển lãm Chuyển đổi số Indonesia (DTI-CX) 2026 diễn ra tại Jakarta mới đây.

Phiên thảo luận quy tụ đại diện từ các cơ quan chính phủ và cả khối doanh nghiệp, thể hiện sự cần thiết của việc tích hợp dữ liệu về quy hoạch không gian, giao thông và logistics nhằm nâng cao chất lượng công tác quy hoạch cũng như quy trình ra quyết định.

Dữ liệu không gian là nền tảng

Trong bài phát biểu chính của mình, ông Hendro Sutikno, Trưởng bộ phận quy hoạch không gian vùng thuộc Bộ Các vấn đề Nông nghiệp và Quy hoạch Không gian (BPN) Indonesia đã giải thích rằng phát triển đô thị hiệu quả phải bắt đầu từ sự hiểu biết chính xác về các điều kiện không gian.

"Chất lượng quy hoạch không gian phụ thuộc vào nguồn dữ liệu không gian chính xác, cập nhật, được tích hợp và chuẩn hóa; đây là cơ sở để lập các quy hoạch không gian (RTR) ở cấp quốc gia và vùng, cũng như để kiểm soát việc sử dụng không gian", ông Sutikno cho biết.

Chính phủ đang tiếp tục thúc đẩy chuyển đổi số trong công tác quy hoạch không gian thông qua các nền tảng như RTR Online, RTR Interaktif, GISTARU và RTR Builder. Các nền tảng này cung cấp toàn bộ tài liệu, dữ liệu và bản đồ quy hoạch không gian, cho phép cả khu vực công và tư nhân giám sát cấu trúc không gian cũng như các kế hoạch sử dụng đất trên khắp Indonesia.

Ông Hendro Sutikno cho biết thêm, việc tích hợp này giúp đẩy nhanh quy trình xác định sự phù hợp của hoạt động sử dụng không gian (KKPR), mang lại sự chắc chắn hơn cho doanh nghiệp và tăng cường hiệu quả quản lý đầu tư.

Ông Sutikno cũng nhấn mạnh khái niệm "một chính sách quy hoạch không gian" là phương pháp quan trọng để tích hợp các chính sách dữ liệu quốc gia khác nhau.

"Việc tích hợp chính sách 'một bản đồ', 'một dữ liệu Indonesia' và các hệ thống thông tin quy hoạch không gian sẽ giúp chính phủ có cái nhìn toàn diện hơn về điều kiện không gian và đưa ra các quyết định sáng suốt hơn”.

Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận việc nâng cao chất lượng dữ liệu, thống nhất các tiêu chuẩn và tăng cường khả năng kết nối, chia sẻ thông tin giữa các cơ quan vẫn là những thách thức cần được giải quyết một cách đồng bộ.

Ông cho biết thêm, trong thời gian tới, công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ được phát triển để hỗ trợ phân tích không gian và đẩy nhanh quá trình lập các tài liệu quy hoạch không gian.

Xây dựng hệ thống giao thông dựa trên nguồn dữ liệu thống nhất

Phát biểu tại phiên thảo luận, ông Panuju Dodot Sasongko, người đứng đầu bộ phận hệ thống và dịch vụ thông tin thuộc Bộ Giao thông Vận tải cho biết, quá trình chuyển đổi số trong ngành giao thông đòi hỏi phải có cơ chế quản trị dữ liệu chặt chẽ.

Ông nhấn mạnh dữ liệu giao thông hiện đang nằm rải rác trên nhiều ứng dụng và hệ thống khác nhau, làm giảm hiệu quả của việc chia sẻ và khai thác dữ liệu.

"Dữ liệu cần có nguồn gốc rõ ràng, được chuẩn hóa, kiểm chứng và sẵn sàng cho việc sử dụng chung dựa trên nguyên tắc “nguồn dữ liệu chuẩn duy nhất” (single source of truth)”, ông Sasongko nói.

Ông Panuju Dodot Sasongko cho biết thêm rằng việc tích hợp dữ liệu sẽ giúp các cơ quan chính phủ, đơn vị vận hành giao thông và các đối tác trong ngành có được cái nhìn thống nhất về tình hình giao thông.

Để hỗ trợ mục tiêu này, Bộ đã phát triển Hệ thống Tích hợp Dịch vụ Giao thông nhằm kết nối các hệ thống của chính phủ, đơn vị vận hành, doanh nghiệp và các đối tác khác trong cùng một hệ sinh thái số.

Tích hợp các phương thức di chuyển đô thị

Để giải quyết các thách thức về vấn đề đi lại, Chính quyền tỉnh Jakarta đã dựa vào việc tích hợp các phương thức vận tải đa phương thức và sự hợp tác giữa các khu vực.

MRT là một phần trong hệ thống giao thông tích hợp của Jakarta. (Ảnh: MRT Jakarta)

Ông Made Jony Sasrawan, Trưởng bộ phận Tuyến đường Nội đô và Vận tải Hành khách tại Bến xe của Jakarta cho biết: “Việc tích hợp xe buýt TransJakarta, MRT, LRT, tuyến đường sắt đô thị (Commuter Line) cũng như khả năng kết nối với các khu vực lân cận là chìa khóa để cung cấp dịch vụ di chuyển hiệu quả hơn cho người dân”.

Theo ông, hệ thống này đã được củng cố nhờ việc phát triển mô hình đô thị định hướng giao thông công cộng (TOD) và hệ thống thanh toán tích hợp như một lớp bổ sung nhằm tinh giản quy trình dịch vụ.

Để giải quyết tình trạng ùn tắc, thành phố cũng đã triển khai hệ thống kiểm soát giao thông thông minh.

Ông Made Jony Sasrawan nói thêm: “Với việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), công tác quản lý giao thông có thể được thực hiện linh hoạt hơn nhờ khả năng điều chỉnh các biện pháp kiểm soát dựa trên điều kiện thực tế trên đường”.

Việc ứng dụng công nghệ được kỳ vọng sẽ giúp giảm ùn tắc đồng thời nâng cao hiệu quả di chuyển của người dân.

Tối ưu hóa dữ liệu cho ngành logistics

Từ góc độ khu vực tư nhân, việc tích hợp dữ liệu đóng vai trò quan trọng đối với ngành logistics.

Sự phát triển của thương mại điện tử đã làm gia tăng nhu cầu giao nhận hàng hóa và gây thêm áp lực lên cơ sở hạ tầng đô thị. Việc quản lý lộ trình giao hàng, thời gian và các cơ sở logistics đòi hỏi phải khai thác dữ liệu hiệu quả hơn.

Ông Budiyanto Darmastono, Chủ tịch Hiệp hội Dịch vụ Chuyển phát nhanh, Bưu chính và Logistics Indonesia, cho biết ngành logistics đang nắm giữ lượng lớn dữ liệu vận hành có giá trị hỗ trợ quy hoạch đô thị, bao gồm lịch sử giao hàng, vị trí phương tiện qua GPS, mô hình phân phối và khối lượng hàng hóa vận chuyển.

Thách thức đặt ra là “làm thế nào để kết hợp nguồn dữ liệu này với dữ liệu của chính phủ nhằm mang lại lợi ích rộng rãi hơn?”

Ông Mahendra Rianto, Chủ tịch Hiệp hội Logistics Indonesia, cũng đồng tình với quan điểm này.

Ông Rianto nhận định: “Công tác quy hoạch logistics đô thị cần được hỗ trợ bởi dữ liệu chính xác để chính phủ và doanh nghiệp có thể xác định nhu cầu cơ sở hạ tầng một cách chuẩn xác hơn, bao gồm các tuyến đường phân phối, cơ sở logistics và các khu vực phụ trợ”.

Khu vực tư nhân coi sự phối hợp chặt chẽ giữa quy hoạch không gian và nhu cầu phân phối hàng hóa là yếu tố quan trọng để xây dựng một hệ thống logistics đô thị hiệu quả hơn.

Hướng tới tương lai, cả ông Darmastono và ông Rianto đều hy vọng chính phủ có thể thiết lập cơ chế chia sẻ dữ liệu kết nối giữa chính phủ, doanh nghiệp và người dân. Cơ chế này sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng một hệ sinh thái đô thị gắn kết hơn, đồng thời mang lại chất lượng dịch vụ tốt hơn./.