Hoàn thiện hành lang pháp lý cho Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật

Ông Nguyễn Duy Thắng – Phó Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật Bộ Tư pháp chủ trì buổi hội thảo. 

Tham dự hội thảo còn có đại diện lãnh đạo Sở Tư pháp Hà Tĩnh; đại diện các cơ quan pháp chế của tỉnh; cùng sở, ngành, tổ chức hành nghề luật và cán bộ phụ trách công tác văn bản quy phạm pháp luật tại các xã, phường.

Ông Nguyễn Duy Thắng – Phó Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật chủ trì buổi hội thảo.

Hội thảo nhằm trao đổi, lấy ý kiến từ thực tiễn để tiếp tục hoàn thiện dự thảo Nghị định thay thế Nghị định số 52/2015/NĐ-CP ngày 28/5/2015 của Chính phủ, đáp ứng những yêu cầu mới trong xây dựng, quản lý, cập nhật, kết nối, chia sẻ và khai thác Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật.

Hơn 170.000 văn bản được cập nhật trên hệ thống

Ngày 28/5/2015, Chính phủ ban hành Nghị định số 52/2015/NĐ-CP, tạo hành lang pháp lý cho việc xây dựng, vận hành, quản lý hệ thống; đồng thời xác định trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương trong cập nhật văn bản quy phạm pháp luật, văn bản hợp nhất.

Qua hơn 10 năm triển khai, Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật đã trở thành công cụ quan trọng phục vụ xây dựng, ban hành, kiểm tra, rà soát, hệ thống hóa, pháp điển và phổ biến pháp luật; góp phần hạn chế tình trạng hình thành nhiều cơ sở dữ liệu riêng lẻ, trùng lặp giữa Trung ương và địa phương.

Tính đến ngày 17/7/2026, hệ thống đã đăng tải 170.844 văn bản. Trong đó, khối Trung ương có 60.638 văn bản, gồm 42.179 văn bản quy phạm pháp luật, 2.152 văn bản hợp nhất và 16.307 văn bản khác có liên quan; địa phương có 110.206 văn bản, gồm 109.657 văn bản quy phạm pháp luật và 549 văn bản hành chính có liên quan. Bình quân mỗi năm, các cơ quan Trung ương đăng tải thêm khoảng 2.000 văn bản, địa phương khoảng 8.500 văn bản.

Bà Phùng Thị Hương - Phó Trưởng phòng Phòng Pháp điển, hợp nhất văn bản và Tổng hợp thuộc Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật Bộ Tư pháp trình bày tóm tắt dự thảo Nghị định thay thế Nghị định số 52/2015/NĐ-CP của Chính phủ về Cơ sở dữ liệu  quốc gia về pháp luật.

Tuy vậy, quá trình thực hiện cũng cho thấy một số quy định của Nghị định số 52/2015/NĐ-CP không còn phù hợp với yêu cầu quản trị dữ liệu, chuyển đổi số và hệ thống pháp luật hiện hành.

Theo đó, phạm vi, đối tượng và thời hạn đăng tải văn bản hiện chưa đồng bộ với một số quy định mới. Trong khi pháp luật đã bổ sung nhiều loại văn bản phải được đăng tải trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật, bao gồm cả văn bản thuộc cấp xã, thì Nghị định số 52/2015/NĐ-CP chưa bao quát đầy đủ các trường hợp này.

Quy trình cập nhật hiện nay cũng còn nhiều thao tác thủ công. Một văn bản sau khi ban hành có thể phải được đưa lên nhiều hệ thống khác nhau như hệ thống quản lý văn bản và điều hành, Công báo, cổng thông tin điện tử và Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật. Việc cập nhật riêng lẻ khiến cùng một dữ liệu phải nhập nhiều lần, làm tăng khối lượng công việc và phát sinh chi phí vận hành. Bên cạnh đó, cơ chế cập nhật phân tán dẫn tới chất lượng dữ liệu giữa các cơ quan chưa đồng đều. 

Thực tiễn trên đặt ra yêu cầu phải tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản lý, chuẩn hóa và chia sẻ dữ liệu pháp luật theo hướng giảm nhập liệu thủ công, hạn chế trùng lặp, tăng khả năng liên thông giữa các hệ thống.

Mở rộng phạm vi dữ liệu, tăng cường kết nối và chia sẻ

Dự thảo Nghị định thay thế Nghị định số 52/2015/NĐ-CP của Chính phủ về Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật được xây dựng với mục tiêu đổi mới công tác xây dựng, quản lý, cập nhật và đăng tải Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật; phát huy vai trò của dữ liệu pháp luật trong công tác xây dựng, tổ chức thi hành pháp luật; đồng thời nâng cao tính công khai, minh bạch, dễ tiếp cận và giảm chi phí tuân thủ.

Theo dự thảo, Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật được xác định là tập hợp dữ liệu số về pháp luật và các văn bản có liên quan dưới dạng điện tử, do Chính phủ thống nhất quản lý. Hệ thống được xây dựng thống nhất, dùng chung trên toàn quốc, vận hành trên hạ tầng điện toán đám mây và kết nối liên thông.

Các đại  biểu tham dự hội thảo.

Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo là mở rộng phạm vi văn bản được đăng tải. Ngoài văn bản quy phạm pháp luật và văn bản hợp nhất, hệ thống còn cập nhật các văn bản đính chính; văn bản bãi bỏ toàn bộ hoặc một phần; văn bản tạm ngưng hiệu lực; danh mục văn bản hết hiệu lực, còn hiệu lực; kết quả hệ thống hóa định kỳ; văn bản giải thích, hướng dẫn áp dụng pháp luật và các văn bản khác có liên quan.

Thông tin về hiệu lực văn bản cũng được quy định cụ thể hơn, gồm ngày có hiệu lực, ngày hết hiệu lực toàn bộ hoặc một phần, tình trạng hiệu lực và nội dung được sửa đổi, bổ sung, thay thế, bãi bỏ, đính chính, đình chỉ hoặc tạm ngưng hiệu lực.

Đáng chú ý, nguồn văn bản phục vụ đăng tải, biên tập và cập nhật sẽ được lấy từ hệ thống quản lý văn bản và điều hành của cơ quan ban hành. Cơ quan ban hành có trách nhiệm kết nối hệ thống để bảo đảm văn bản được chuyển lên Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật đầy đủ, toàn vẹn và chính xác.

Dự thảo Nghị định gồm 4 chương, 26 điều, giảm 2 điều so với Nghị định số 52/2015/NĐ-CP. Trong đó, 4 điều được kế thừa hoàn toàn; 13 điều được bổ sung nội dung hoặc sửa đổi kỹ thuật; 9 điều được sửa đổi, bổ sung toàn diện. Phạm vi điều chỉnh cũng được mở rộng tới văn bản, cơ quan, đơn vị thuộc chính quyền địa phương cấp xã.

Góp ý từ thực tiễn để hoàn thiện dự thảo

Tại hội thảo, các đại biểu đã tập trung trao đổi về những nội dung trọng tâm của dự thảo, nhất là phạm vi, đối tượng áp dụng; trách nhiệm đăng tải, biên tập, cập nhật văn bản; cơ chế kết nối, chia sẻ dữ liệu; việc bảo đảm tính chính xác, đầy đủ, kịp thời của thông tin trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật.

Đồng chí Trần Thị Hải Giang - Trưởng phòng Xây dựng pháp luật Sở Tư pháp Hà Tĩnh phát biểu đóng góp để hoàn thiện dự thảo.

Đồng chí Lê Thị Việt Phương - Phó trưởng phòng Kiểm tra văn bản QPPL Sở Tư pháp phát biểu tại cuộc họp.

Nhiều vấn đề gắn với thực tiễn triển khai tại cơ sở cũng được đặt ra, trong đó có tổ chức nhân lực thực hiện cập nhật dữ liệu, trách nhiệm của chính quyền cấp xã, khả năng kết nối giữa các hệ thống quản lý văn bản và yêu cầu bảo đảm an toàn, bảo mật thông tin.

Kết luận hội thảo, ông Nguyễn Duy Thắng - Phó Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật đánh giá cao các ý kiến trao đổi, góp ý của đại biểu đối với dự thảo Nghị định thay thế Nghị định số 52/2015/NĐ-CP của Chính phủ về Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật. Đồng thời đề nghị các cơ quan, đơn vị tiếp tục nghiên cứu, có ý kiến chính thức bằng văn bản nhằm giúp Ban soạn thảo tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự thảo một cách toàn diện, khách quan.

Phó Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật Bộ Tư pháp kết luận buổi hội thảo.

Đối với việc thiết kế và vận hành hệ thống, Ban soạn thảo sẽ tiếp tục nghiên cứu theo hướng bảo đảm tính tổng thể, xác định rõ vai trò, trách nhiệm và cơ chế phối hợp giữa các bộ, ngành. Các nội dung của dự thảo cũng cần được chuẩn bị cơ sở lý luận, thực tiễn và phương án giải trình đầy đủ, nhất là đối với những vấn đề liên quan đến mô hình tổ chức, đầu mối quản lý và cơ chế phối hợp trong quá trình vận hành.

Về tiến độ, Ban soạn thảo đặt mục tiêu hoàn thiện báo cáo trong cuối tháng 8 hoặc đầu tháng 9/2026, phấn đấu trình Chính phủ trong tháng 9/2026. Trường hợp phát sinh những vấn đề pháp lý cần tiếp tục nghiên cứu, các cơ quan đơn vị soạn thảo sẽ rà soát kỹ lưỡng để bảo đảm chất lượng hồ sơ trước khi trình cấp có thẩm quyền.